Ortognatik cərrahiyyə nədir?

Nə deməkdir?

"Ortognatik" sözü yunan mənşəlidir: orthos — düz, gnathos — çənə. Yəni "çənənin düzəldilməsi".

Praktikada bu, üst çənə (maksilla) və ya alt çənənin (mandibula) mövqeyinin cərrahi yolla dəyişdirilməsi deməkdir. Sümük planlaşdırılmış xətt üzrə ayrılır, yeni mövqeyə gətirilir və titan plitə/vintlərlə sabitlənir.

Bir və ya hər iki çənə hərəkət etdirilə bilər — bu, uyğunsuzluğun mənbəyindən asılıdır.

Ortodontiyadan fərqi

Bu, ən çox qarışdırılan məqamdır və müalicə seçimini birbaşa müəyyən edir.

Ortodontiya dişləri sümük içində hərəkət etdirir. Breket və ya alyner dişə qüvvə tətbiq edir, sümük yenidən formalaşır və diş yeni mövqeyə keçir. Amma çənənin özü yerində qalır.

Ortognatik cərrahiyyə çənəni hərəkət etdirir. Dişlər öz çənəsində qalır, dəyişən çənənin bir-birinə nisbətdəki mövqeyidir.

Bunu belə təsəvvür etmək olar: ortodontiya rəfdəki kitabları düzür, ortognatik cərrahiyyə isə rəfin özünü yerindən oynadır.

Nə vaxt cərrahiyyə lazım olur?

Cavab problemin harada olduğundan asılıdır.

Əgər dişlər əyridir, lakin çənələr bir-birinə uyğundur — ortodontiya kifayət edir.

Əgər çənələr arasında real ölçü və ya mövqe fərqi var — alt çənə həqiqətən qısadır və ya üst çənə geridədir — dişləri nə qədər hərəkət etdirsəniz də skelet nisbəti dəyişmir.

Belə hallarda ortodontiya təkbaşına ya nəticə vermir, ya da dişləri kompensasiya üçün qeyri-təbii mövqeyə salmaqla vəziyyəti qismən maskalayır. Bu, uzunmüddətli perspektivdə dişlərin sağlamlığına da təsir edə bilər.

Bu fərq sefalometrik analizlə — üz skeletinin nisbətlərinin rentgen üzərində ölçülməsi ilə — müəyyən edilir.

Hansı problemləri həll edir?

• Alt çənənin nəzərəçarpacaq dərəcədə irəlidə olması
• Alt çənənin geridə qalması
• Açıq qapanış — arxa dişlər qapandığı halda ön dişlərin bir-birinə çatmaması
• Dərin qapanış — üst dişlərin alt dişləri həddindən artıq örtməsi
• Çənə asimmetriyası — çənənin bir tərəfə sürüşməsi
• Çarpaz qapanış — arxa dişlərin yanlış tərəfdən qapanması
• Skelet mənşəli çeynəmə pozğunluqları

Estetik əməliyyat deyil

Bu, vacib bir ayırd etmədir. Ortognatik cərrahiyyənin göstərişi funksional problemə əsaslanır: çeynəmənin səmərəsizliyi, dişlərin qeyri-bərabər yüklənməsi, dişləmə çətinliyi, bəzən danışıq və nəfəsalma ilə bağlı problemlər.

Üz profilində dəyişiklik baş verir — çünki çənənin mövqeyi dəyişir. Lakin bu, nəticədir, başlanğıc məqsəd deyil.

Estetik gözlənti müalicənin bir hissəsi ola bilər və planlaşdırma zamanı müzakirə olunur, lakin əməliyyat estetik istəyə görə deyil, funksional göstərişə görə planlaşdırılır.

Müalicə nə qədər uzundur?

Ortognatik müalicə tibbin ən uzun planlaşdırılan müalicələrindən biridir və üç mərhələdən ibarətdir: əməliyyat öncəsi ortodontik hazırlıq, cərrahi müdaxilə və əməliyyat sonrası ortodontik tamamlama.

Ən uzun mərhələ adətən birincisidir — dişlərin öz çənəsində düzgün sıralanması. Bu mərhələ atlanmır, çünki əməliyyatdan sonra dişlər yeni mövqedə düzgün qapanmalıdır.

Ümumi müddət aylarla ölçülür və halın mürəkkəbliyindən asılıdır. Realist gözlənti müalicənin başında formalaşdırılmalıdır.