Çənə pozğunluğu nədir və necə təsnif olunur?

Necə təsnif olunur?

Çənə uyğunsuzluqları üç istiqamətdə qiymətləndirilir: ön-arxa (çənənin irəlidə və ya geridə olması), şaquli (üzün hündürlüyü, açıq və ya dərin qapanış) və eninə (asimmetriya, çarpaz qapanış).

Bir pasiyentdə bu istiqamətlərin birindən çoxu eyni vaxtda ola bilər — məhz buna görə planlaşdırma üçölçülü qiymətləndirmə tələb edir.

Alt çənənin irəlidə olması

Alt dişlər üst dişlərdən qabaqda qapanır. Səbəb alt çənənin çox böyük olması, üst çənənin geri qalması və ya hər ikisinin kombinasiyası ola bilər.

Funksional nəticə: ön dişlərlə dişləmə çətinləşir və ya mümkün olmur; çeynəmə yükü arxa dişlərə düşür.

Bu vəziyyət çox vaxt ailəvi olur və böyümə dövründə tədricən aydınlaşır.

Alt çənənin geridə qalması

Alt çənə üst çənəyə nisbətdə geridədir. Profildə çənə ucu geriyə çəkilmiş görünür.

Ön dişlər arasında böyük üfüqi məsafə yaranır. Dodaqların rahat vəziyyətdə qapanması çətinləşə bilər.

Bəzi hallarda bu vəziyyət hava yolunun ölçüsünə də təsir edə bilər — planlaşdırma zamanı bu amil nəzərə alınır.

Açıq qapanış

Arxa dişlər qapandığı halda ön dişlər bir-birinə çatmır — arada boşluq qalır.

Bu, funksional baxımdan ən çətin variantlardan biridir: ön dişlərlə dişləmək mümkün olmur, çeynəmə yükü yalnız bir neçə arxa dişə düşür və həmin dişlər vaxtından əvvəl aşınır.

Danışıqda da təsir göstərə bilər — bəzi səslərin tələffüzü çətinləşir.

Səbəb skelet quruluşu, dil vərdişləri və ya bunların kombinasiyası ola bilər. Səbəbin müəyyən edilməsi müalicə planını dəyişir.

Dərin qapanış

Üst ön dişlər alt ön dişləri həddindən artıq örtür — bəzən alt dişlər demək olar ki, görünmür.

Alt dişlərin kəsici kənarları üst dişlərin arxasındakı diş ətinə təzyiq göstərə bilər. Uzunmüddətli belə vəziyyət diş əti zədəsi və dişlərin aşınması ilə nəticələnə bilər.

Çənə asimmetriyası

Çənə orta xətdən bir tərəfə sürüşür. Üzdə görünən asimmetriya yaranır və dişlərin orta xətləri uyğunlaşmır.

Səbəb bir tərəfin digərindən fərqli böyüməsi, keçirilmiş travma və ya çənə birgəsi ilə bağlı vəziyyətlər ola bilər.

Asimmetriyanın müəyyən dərəcəsi demək olar ki, hər kəsdə var və normaldır. Müdaxilə yalnız funksiyaya təsir etdikdə və ya nəzərəçarpacaq dərəcədə olduqda müzakirə olunur.

Çarpaz qapanış

Normalda üst arxa dişlər alt dişlərin bir qədər xaricində qapanır. Çarpaz qapanışda bu münasibət tərsinə çevrilir.

Bir tərəfli və ya iki tərəfli ola bilər. Bir tərəfli olduqda çənə qapanarkən yana sürüşə bilər — bu, zamanla çənə birgəsinə asimmetrik yük verə bilər.

Diş mənşəli, yoxsa skelet mənşəli?

Bu, müalicə planını müəyyən edən əsas sualdır.

Diş mənşəli uyğunsuzluqda çənələr normal nisbətdədir, lakin dişlər səhv mövqedədir. Ortodontiya ilə həll olunur.

Skelet mənşəli uyğunsuzluqda çənələrin özü uyğun deyil. Ortodontiya vəziyyəti qismən maskalaya bilər, lakin nisbəti dəyişmir.

Fərq sefalometrik analizlə müəyyən edilir: üz skeletinin nisbətləri rentgen üzərində ölçülür və norma ilə müqayisə edilir. Bu ölçmə olmadan verilən qərar təxminə əsaslanır.