Dişlər düzgün qapanmırsa bu nə deməkdir?

Düzgün qapanış nə deməkdir?

İdeal qapanışda dişlər bağlandıqda yük bütün dişlərə bərabər paylanır. Üst arxa dişlər alt dişlərin bir qədər xaricində qapanır, ön dişlər isə bir-birinə uyğun təmasda olur.

Bu, sadəcə estetik bir tənzimləmə deyil — mühəndislik məsələsidir. Çeynəmə zamanı yaranan qüvvə çoxsaylı dişə paylandıqda hər dişə düşən yük təhlükəsiz həddə qalır.

Yük bir neçə dişdə cəmləşdikdə isə həmin dişlər normadan artıq gərginlik altında işləyir.

Qapanış pozulduqda nə olur?

• Qeyri-bərabər aşınma — artıq yük alan dişlər vaxtından əvvəl yeyilir
• Diş çatları və sınıqlar — davamlı artıq yük dişdə mikro çatlara səbəb ola bilər
• Həssaslıq — aşınmış diş toxuması isti-soyuğa daha həssas olur
• Çeynəmə səmərəsizliyi — az sayda diş təmasda olduqda qida düzgün çeynənmir
• Əzələ yorğunluğu — çeynəmə əzələləri kompensasiya üçün artıq işləyir
• Çənə birgəsinə əlavə yük — bəzi hallarda TMJ şikayətlərinə zəmin yarada bilər
• Diş əti problemləri — travmatik yük altındakı dişlərin ətrafında toxuma daha həssas olur

Səbəb nədədir?

Qapanış pozğunluğunun mənbəyi iki qrupa bölünür və bu bölgü müalicəni müəyyən edir.

Diş mənşəli səbəblər

Çənələr normal nisbətdədir, lakin dişlər səhv mövqedədir: sıxışma, aralıq, əyilmə, vaxtından əvvəl itirilmiş dişin yaratdığı boşluğa qonşu dişlərin sürüşməsi, çox yüksək qoyulmuş plomba və ya kron.

Bu qrup adətən ortodontiya və ya bərpa müalicəsi ilə həll olunur.

Skelet mənşəli səbəblər

Problem dişlərdə deyil, çənələrin bir-birinə nisbətdəki mövqeyindədir: alt çənənin irəli və ya geri qalması, açıq qapanış, çənə asimmetriyası.

Bu qrupda ortodontiya təkbaşına skelet nisbətini dəyişmir — dişləri kompensasiya mövqeyinə salmaqla vəziyyəti qismən maskalaya bilər. Tam həll üçün ortognatik cərrahiyyə ilə birgə plan tələb oluna bilər.

Diqqət ediləsi əlamətlər

• Dişləyərkən yalnız bir neçə dişin təmasda olduğunu hiss edirsiniz
• Bir tərəflə çeynəməyə üstünlük verirsiniz
• Bəzi dişlər digərlərindən nəzərəçarpacaq dərəcədə çox aşınıb
• Ön dişlərlə qidanı kəsə bilmirsiniz
• Çeynədikdən sonra çənə əzələləriniz yorulur
• Yeni plomba və ya krondan sonra dişləmə fərqli gəlir
• Səhər çənə və gicgah nahiyəsində gərginliklə oyanırsınız

Yeni plomba və ya krondan sonra dişləmə dəyişibsə

Bu, tez-tez rast gəlinən və asan həll olunan vəziyyətdir — lakin gözardı edilməməlidir.

Yüksək qalan bərpa həmin dişə normadan artıq yük verir. Nəticədə diş həssaslaşa, ağrıya və ya çənə birgəsində narahatlıq yarana bilər.

"Alışaram" deyə gözləməyin. Qapanışın tənzimlənməsi qısa bir prosedurdur və problemin qarşısını alır.

Qiymətləndirmə necə aparılır?

Klinik müayinədə dişlərin təmas nöqtələri, aşınma sahələri, çənənin qapanarkən sürüşməsi və əzələ vəziyyəti yoxlanılır.

Rentgen dişlərin köklərini, sümük səviyyəsini və mövcud bərpaların vəziyyətini göstərir.

Səbəbin skelet mənşəli olub-olmadığını müəyyən etmək üçün sefalometrik analiz tələb oluna bilər. Model analizi isə mövcud qapanışın detallı incələnməsinə imkan verir.