Dr. Yaşar Verdiyev Üz-Çənə Cərrahı & Stomatoloq
+994 50 000 00 00 Randevu Al
Travmatologiya

Üz Travmaları və Sınıqlar

Çənə və üz skeleti sınıqlarının qiymətləndirilməsi, sümük fraqmentlərinin düzgün mövqedə sabitlənməsi və funksiyanın bərpası.

Randevu üçün müraciət Müalicə prosesi
Erkən müraciət vacibdir Üçölçülü qiymətləndirmə Qapanışın bərpası
Bu xidmət nədir?

Üz travmasında əsas məsələ: funksiyanın bərpası

Üz travmaları — çənə sümükləri, yanaq sümüyü, göz yuvası çərçivəsi, burun sümüyü və ətraf yumşaq toxumaların zədələnməsini əhatə edir. Ən çox yol-nəqliyyat hadisələri, düşmə, idman zədələri və zərbələr nəticəsində baş verir.

Üz travmasını digər sümük sınıqlarından fərqləndirən əsas cəhət qapanışdır. Çənə sınığında sümük yalnız bitişməməli — dişlər də travmadan əvvəlki kimi qapanmalıdır. Millimetrlik uyğunsuzluq belə çeynəmə funksiyasını uzunmüddətli pozur.

Buna görə müalicənin hədəfi sadəcə "sümüyün bitişməsi" deyil: sümük fraqmentləri düzgün anatomik mövqeyə qaytarılmalı və həmin mövqedə sağalana qədər sabit saxlanılmalıdır.

Vaxt amili kritikdir. Sümük yanlış mövqedə bitişməyə başladıqdan sonra düzəldilməsi həm daha mürəkkəb, həm də daha az proqnozlaşdırıla bilən olur. Travmadan sonra şikayət yüngül görünsə belə qiymətləndirmə təxirə salınmamalıdır.

Kimlər üçün nəzərdə tutulub?

  • Üz və ya çənə nahiyəsinə zərbə almış şəxslər
  • Travmadan sonra dişləri əvvəlki kimi qapanmayan pasiyentlər
  • Ağzını tam aça bilməyən və ya çənəsi yana sürüşən şəxslər
  • Üzün bir hissəsində keyimə hiss edən pasiyentlər
  • Yanaq və ya göz ətrafında çökmə, asimmetriya yaranan şəxslər
  • Əvvəlki travmadan sonra düzgün bitişməmiş sınığı olan pasiyentlər
Müraciət səbəbləri

Travmadan sonra hansı əlamətlər təcili müraciət tələb edir?

Aşağıdakı əlamətlərin hər hansı biri varsa gecikdirmədən tibbi yardıma müraciət edin.

Dişlər əvvəlki kimi qapanmır

Bu, çənə sınığının ən erkən və ən etibarlı əlamətlərindən biridir. Zərbədən sonra dişləmə hissinin dəyişməsi mütləq qiymətləndirilməlidir.

Üzün bir hissəsində keyimə

Alt dodaq, çənə, yanaq və ya burun ətrafında hissiyyat itkisi sinirin sınıq xəttindən təsirləndiyini göstərə bilər.

Ağız açıla bilmir və ya çənə yana sürüşür

Hərəkət məhdudiyyəti və ya çənənin bir tərəfə əyilməsi sınıq və ya birgə zədəsi əlamətidir.

İkigörmə və ya göz hərəkətində məhdudiyyət

Göz yuvası çərçivəsinin sınığında rast gəlinir və təcili qiymətləndirmə tələb edir.

Yanaqda çökmə və ya asimmetriya

Yanaq sümüyünün yerindən oynaması şişkinlik səbəbindən ilk saatlarda maskalana bilər — şişkinlik azaldıqca aşkarlanır.

Burundan davamlı şəffaf axıntı

Ağır travmadan sonra burundan şəffaf maye axması təcili tibbi qiymətləndirmə tələb edən əlamətdir.

Vacib: Yuxarıdakı əlamətlər özlüyündə diaqnoz demək deyil. Eyni şikayət bir neçə fərqli səbəbdən yarana bilər — dəqiq səbəb yalnız klinik müayinə və görüntüləmə ilə müəyyən olunur.

Diaqnostika

Travma necə qiymətləndirilir?

Qiymətləndirmə ümumi vəziyyətin yoxlanılması ilə başlayır. Ağır travmalarda əvvəlcə həyati funksiyalar — nəfəs yolu, huşun vəziyyəti, digər orqan zədələri — dəyərləndirilir; üz sınığının müalicəsi bundan sonra planlaşdırılır.

Klinik müayinədə üz simmetriyası, sümük konturlarının bütövlüyü, ağız açıqlığı, çənə hərəkətləri, dişlərin qapanışı, dişlərin vəziyyəti və hissiyyat sahələri yoxlanılır.

CBCT və ya kompüter tomoqrafiya üz travmalarında əsas görüntüləmə üsuludur — üz skeleti çoxsaylı nazik sümüklərdən ibarətdir və onların üst-üstə düşməsi səbəbindən adi rentgen çox vaxt kifayət etmir.

Üçölçülü təsvir sınıq xətlərinin sayını, fraqmentlərin yerdəyişmə istiqamətini və dərəcəsini göstərir. Bu məlumat müalicə variantını — konservativ, yoxsa cərrahi — müəyyən edir.

Diaqnostika üsulları haqqında
Müalicə prosesi

Müalicə prosesi

  1. 1

    Təcili qiymətləndirmə

    Ümumi vəziyyət, nəfəs yolunun sərbəstliyi, qanaxma nəzarəti və digər zədələrin istisna edilməsi. Zərurət olduqda digər ixtisaslarla birgə idarəetmə.

  2. 2

    Görüntüləmə və planlaşdırma

    Sınığın tipi, fraqmentlərin sayı və mövqeyi dəqiqləşdirilir; müalicə variantı seçilir.

  3. 3

    Repozisiya — fraqmentlərin yerinə qaytarılması

    Sümük hissələri düzgün anatomik mövqeyə gətirilir. Ən vacib meyar travmadan əvvəlki qapanışın bərpasıdır.

  4. 4

    Sabitləmə

    Fraqmentlər titan plitə və vintlərlə sabitlənir. Bəzi hallarda əlavə olaraq çənələr arası sabitləmə tətbiq oluna bilər — müddəti sınığın xarakterindən asılıdır.

  5. 5

    Erkən bərpa dövrü

    Qidalanma rejimi, ağız gigiyenası və hərəkət məhdudiyyətləri barədə ətraflı göstərişlər. Bu dövrdə nəzarət müayinələri sıx olur.

  6. 6

    Funksional bərpa

    Sabitləmə mərhələsi başa çatdıqdan sonra ağız açıqlığının və çənə hərəkətlərinin tədricən bərpası. Lazım gəldikdə məşqlər təyin edilir.

  7. 7

    Uzunmüddətli nəzarət

    Sağalmanın izlənməsi, qapanışın yoxlanılması və zədələnmiş dişlərin müalicəsinin planlaşdırılması.

Hazırlıq

Travma anında nə etməli?

Vaxt itirmədən tibbi yardıma müraciət edin. Şikayət ilk saatlarda yüngül görünsə belə, sınığın olub-olmaması yalnız müayinə və görüntüləmə ilə müəyyən edilir.

Çənəni zorla hərəkət etdirməyə və "yerinə salmağa" cəhd etməyin — bu, fraqmentlərin yerdəyişməsini artıra bilər.

Sınıq şübhəsi varsa yeməkdən çəkinin, çünki təcili müdaxilə tələb oluna bilər.

Yerindən çıxmış diş varsa onu kökündən deyil, tac hissəsindən tutun, təmizləmək üçün ovuşdurmayın və mümkünsə süddə və ya fizioloji məhlulda saxlayaraq özünüzlə gətirin — vaxt kritikdir.

Şişkinlik üçün soyuq kompres tətbiq edilə bilər, lakin bu müayinəni əvəz etmir.

Bərpa

Bərpa dövrü

Bərpa müddəti sınığın növündən, sayından və müalicə üsulundan asılıdır. Sümük toxumasının sağalması zaman tələb edir və bu müddət qısaldıla bilməz.

Qidalanma mərhələlidir. Sabitləmə dövründə maye və ya yumşaq qida tələb oluna bilər; normal qidaya keçid həkim təsdiqi ilə olur.

Ağız gigiyenası bu dövrdə çox vacibdir və xüsusi üsullarla aparılır — sizə ayrıca izah olunur. Gigiyenanın zəifləməsi infeksiya riskini artırır.

Sabitləmə dövründə çənəyə yük düşməməlidir: sərt qida, idman və zərbə riski olan fəaliyyətlərdən çəkinin.

Hissiyyat dəyişikliyi varsa bərpası tədricən baş verir və müddəti fərdidir. Nəzarət müayinələrində bu, ayrıca izlənilir.

Nəzarətə vaxtında gəlmək bu müalicədə xüsusilə vacibdir — sümüyün düzgün mövqedə bitişməsi yalnız müşahidə ilə təsdiqlənə bilər.

Bu səhifədəki məlumat ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini, fərdi diaqnozu və ya müalicə planını əvəz etmir. Şikayətiniz varsa, mütləq mütəxəssis həkimə müraciət edin.

Kəskin ağrı, güclü şişkinlik, nəfəsalmada çətinlik və ya travma halında gecikmədən təcili tibbi yardıma müraciət edin.

Suallar

Tez-tez verilən suallar

Bütün sualları gör

Bu mövzuda oxumalı

Travma sonrası qiymətləndirmə

Kəskin travma halında bu formanı gözləməyin — birbaşa təcili tibbi yardıma müraciət edin. Bu forma planlı konsultasiya və köhnə travma nəticələrinin qiymətləndirilməsi üçündür.

Məlumatlarınız yalnız randevu ilə bağlı əlaqə üçün istifadə olunur. Məxfilik siyasəti

Bu forma diaqnoz qoymur. Kəskin ağrı, güclü şişkinlik və ya travma halında gecikmədən təcili tibbi yardıma müraciət edin.

Digər xidmətlər

Üz-Çənə Cərrahiyyəsi

Çənə və üz nahiyəsinin cərrahi müalicəsini əhatə edən əsas ixtisas sahəsi.

Ətraflı

Ortognatik Cərrahiyyə

Üst və alt çənə arasındakı uyğunsuzluğun cərrahi yolla düzəldilməsi.

Ətraflı

Çənə Birgəsi (TMJ) Müalicəsi

Çənə açarkən ağrı, səs və kilidlənmə şikayətlərinin diaqnostikası və müalicəsi.

Ətraflı
Randevu Al