Retensiyalı ağıl dişi nədir?

Retensiya nə deməkdir?

"Retensiya" (impaksiya) dişin normal çıxma yolunun maneə ilə qarşılaşması və dişin tam görünə bilməməsi deməkdir. Maneə yer çatışmazlığı, qonşu diş, sümük və ya sıx diş əti toxuması ola bilər.

Retensiya iki dərəcədə olur. Tam retensiyada diş bütövlükdə sümük içindədir və ağızda heç görünmür. Qismən retensiyada isə dişin bir hissəsi görünür, qalan hissəsi diş əti və ya sümük altında qalır.

Bu fərq praktik əhəmiyyət daşıyır: qismən çıxmış diş ağız boşluğu ilə əlaqədə olduğu üçün bakteriyalara açıqdır və iltihab riski daha yüksəkdir. Tam retensiyalı diş isə izolyasiyadadır və bəzən illərlə heç bir şikayət vermir.

Retensiyalı dişin mövqe növləri

Diş çıxa bilmədikdə müxtəlif istiqamətlərdə yerləşə bilər. Mövqe həm riski, həm də çıxarılmanın texniki çətinliyini müəyyən edir:

• Mezioangulyar — dişin tacı qonşu azı dişinə doğru əyilib. Ən çox rast gəlinən mövqedir və qonşu dişdə çürük riski yüksəkdir
• Distoangulyar — diş arxaya doğru əyilib
• Vertikal — diş düzgün istiqamətdədir, lakin yer çatışmazlığı səbəbindən çıxa bilmir
• Horizontal — diş tam üfüqi vəziyyətdə uzanıb və tacı birbaşa qonşu dişin kökünə baxır

Hansı riskləri daşıyır?

Perikoronit — qismən çıxmış dişin üzərindəki diş əti qapağı altında bakteriya toplanır. Bu sahə fırça ilə təmizlənə bilmir və təkrarlanan iltihab yaranır. Ağıl dişi ilə bağlı ən çox rast gəlinən şikayət budur.

Qonşu dişdə çürük — xüsusilə mezioangulyar mövqedə ağıl dişinin tacı ikinci azı dişinin boyun hissəsinə söykənir. Bu nöqtə təmizlənə bilmir və orada çürük inkişaf edir. Problem odur ki, çürük ağıl dişində deyil, sağlam ikinci azı dişində yaranır.

Kök rezorbsiyası — davamlı təzyiq qonşu dişin kökündə əriməyə səbəb ola bilər.

Kist formalaşması — retensiyalı dişin tacını əhatə edən qılaf zamanla kistə çevrilə bilər. Bu proses ağrısızdır və yalnız rentgendə görünür.

Necə aşkarlanır?

Tam retensiyalı diş ağızda görünmədiyi üçün klinik müayinə ilə aşkarlanmır. Diaqnoz rentgenlə qoyulur.

Panoramik rentgen dişin mövcudluğunu, mövqeyini, istiqamətini və ətrafındakı sümüyün vəziyyətini göstərir. Əksər hallar üçün bu kifayət edir.

Alt çənədə dişin kökləri hissiyyat sinirinə yaxın olduqda üçölçülü CBCT tələb olunur. Səbəb texnikidir: iki ölçülü rentgendə üst-üstə düşən quruluşların real məsafəsi görünmür. CBCT dişin sinirlə həqiqi münasibətini göstərir və bu, əməliyyat planını birbaşa dəyişir.

Hər retensiyalı diş çıxarılırmı?

Xeyr. Tam retensiyalı, heç bir şikayət verməyən, qonşu dişə təsir etməyən və rentgendə ətrafında dəyişiklik olmayan diş müşahidə altında saxlanıla bilər.

Çıxarılma qonşu dişə zərər, təkrarlanan iltihab, kist formalaşması və ya planlaşdırılan digər müalicəyə maneə olduqda tövsiyə edilir.

Qərar verilərkən çıxarılmanın öz riskləri də tərəziyə qoyulur — xüsusilə diş sinirə çox yaxındırsa. Bu balans hər pasiyentə fərdi izah olunur.

Çıxarılma nə ilə fərqlənir?

Retensiyalı dişin çıxarılması adi diş çəkilməsindən fərqlidir və cərrahi müdaxilə sayılır.

Diş əti qaldırılır, dişin üzərindəki sümük təbəqəsi açılır və diş çox vaxt hissələrə bölünərək çıxarılır. Hissələrə bölmə mürəkkəbləşmə deyil — əksinə, ətraf sümüyə və qonşu dişə minimum zərər vermək üçün seçilən üsuldur.

Müdaxilə lokal anesteziya altında, ambulator şəraitdə aparılır. Müddət dişin mövqeyindən asılıdır.