Ağıl dişi nə vaxt çıxarılmalıdır?

Qərar necə verilir?

Sual "ağıl dişi varmı?" deyil, "bu diş problem yaradır və ya yaxın gələcəkdə yarada bilərmi?" şəklində qoyulur.

Cavab üç mənbədən gəlir: sizin şikayətiniz, klinik müayinə tapıntıları və rentgen görüntüsü. Bu üçü bir araya gətirildikdən sonra qərar verilir.

Nəticə üç variantdan biri olur: müdaxiləyə ehtiyac yoxdur, müşahidə altında saxlanılır, və ya planlı çıxarılma tövsiyə edilir.

Çıxarılma tövsiyə edilən hallar

Aşağıdakı vəziyyətlərdə çıxarılma adətən məsləhət görülür:

• Təkrarlanan perikoronit — diş əti qapağı altında dövri olaraq alovlanan iltihab
• Qonşu dişə zərər — ağıl dişinin təzyiqi nəticəsində ikinci azı dişində çürük və ya kök zədəsi
• Ağıl dişində çürük — nahiyəyə çatmaq çətin olduğu üçün keyfiyyətli müalicə və uzunmüddətli təmizlik mümkün deyilsə
• Kist formalaşması — dişin ətrafında rentgenoloji dəyişiklik aşkarlandıqda
• Diş ətinin xroniki iltihabı — dişin arxasındakı cibdə davamlı problem
• Ortodontik müalicə planı — planın bir hissəsi kimi yer açılması tələb olunduqda
• Protez və ya cərrahi planlaşdırma — planlaşdırılan müdaxiləyə maneə yaratdıqda

Dişin saxlanıla biləcəyi hallar

Ağıl dişi tam və düzgün istiqamətdə çıxıbsa, qapanışda iştirak edirsə, təmizlənə bilirsə və ətrafında iltihab yoxdursa — çıxarılma üçün səbəb yoxdur.

Belə diş digər azı dişləri kimi funksiya görür və hətta gələcəkdə qonşu diş itirilərsə protez üçün dayaq rolunu oynaya bilər.

Bundan başqa, sümük içində tam qalmış, heç bir şikayət verməyən və rentgendə ətrafında dəyişiklik olmayan diş bəzi hallarda müşahidə altında saxlanıla bilər — xüsusilə çıxarılmanın riski dişin özündən yüksəkdirsə.

Şikayət yoxdursa profilaktik çıxarmalı?

Bu, tibbdə birmənalı cavabı olmayan suallardandır və hər hal ayrıca qiymətləndirilir.

Profilaktik çıxarılmanın lehinə arqumentlər: gənc yaşda sağalma daha sürətli gedir, köklər tam formalaşmadan çıxarılma texniki olaraq daha asandır, gələcəkdə kist və ya qonşu dişdə zərər riski aradan qalxır.

Əleyhinə arqumentlər: heç bir cərrahi müdaxilə tamamilə risksiz deyil, problem yaratmayan diş ömür boyu problemsiz qala bilər, lazımsız müdaxilədən çəkinmək əsas tibbi prinsipdir.

Praktikada qərar dişin mövqeyinə, sinirlə münasibətinə, yaşa və rentgendəki tapıntılara görə fərdi verilir. Ümumi qayda yoxdur — sizin halınız üçün konkret arqumentlər izah olunmalıdır.

Vaxt seçimi niyə vacibdir?

Çıxarılma qərarı verilibsə, planlı şəkildə — iltihabsız dövrdə — aparılması üstünlük təşkil edir.

Kəskin iltihab zamanı anesteziyanın effektivliyi azala bilər və müdaxilə daha çətin keçir. Belə hallarda bəzən əvvəlcə iltihabın söndürülməsi, sonra planlı əməliyyat seçilir.

Digər tərəfdən, köklərin tam formalaşmadığı erkən dövrdə çıxarılma texniki olaraq daha sadə ola bilər və sağalma daha sürətli gedir.

Müdaxilə etməsək nə olar?

Bu, konsultasiyada mütləq soruşulmalı sualdır. Cavab hər halda fərqlidir.

Problemsiz, düzgün çıxmış diş üçün cavab: çox güman heç nə — diş normal fəaliyyət göstərməyə davam edəcək.

Təkrarlanan iltihabı olan diş üçün: alovlanmalar davam edəcək, hər dəfə daha çox toxuma zədələnəcək və qonşu dişin risk altında qalma ehtimalı artacaq.

Qonşu dişə təzyiq göstərən diş üçün: ikinci azı dişində çürük və ya kök zədəsi inkişaf edə bilər — bu halda bir yerinə iki diş itirilmə riski yaranır.