Çənədən səs gəlməsi nə deməkdir?

Səs nədən yaranır?

Çənə birgəsində iki sümük səthi arasında disk adlanan qığırdaqvari struktur yerləşir. Normalda ağız açılarkən disk sümük başcığı ilə birlikdə, sinxron hərəkət edir.

Bu sinxronluq pozulduqda — disk yerindən sürüşdükdə — sümük başcığı hərəkət zamanı diskin üzərindən "atlayır". Məhz bu an səs kimi hiss olunur.

İki fərqli səs növü

Klik (çırtıltı)

Qısa, kəskin, tək bir səsdir. Adətən diskin mövqeyi ilə bağlıdır.

Xarakterik bir hal var: səs həm ağız açılarkən, həm də bağlanarkən eşidilirsə, buna "qarşılıqlı klik" deyilir və diskin hərəkət zamanı yerinə düşüb sonra yenidən sürüşdüyünü göstərə bilər.

Klik səsi tək başına — ağrısız və hərəkət məhdudiyyəti olmadan — çox vaxt müalicə tələb etmir.

Krepitasiya (sürtünmə səsi)

Qum sürtünməsinə bənzər, daha davamlı və "kobud" səsdir.

Bu səs birgə səthlərində dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər və klikdən fərqli olaraq daha diqqətli qiymətləndirmə tələb edir.

Xüsusilə ağrı və ya hərəkət məhdudiyyəti ilə birlikdə olduqda görüntüləmə ilə dəqiqləşdirmə planlaşdırıla bilər.

Nə vaxt narahat olmaq lazımdır?

Praktik qayda sadədir: səsin özü deyil, ona əlavə olunan əlamətlər vacibdir.

Ağrısız, funksiyanı məhdudlaşdırmayan və uzun müddət dəyişməyən səs bir çox insanda illərlə heç bir problem yaratmadan davam edir.

Aşağıdakılardan hər hansı biri əlavə olunarsa — vəziyyət dəyişib deməkdir:

• Səsə ağrı əlavə olunub
• Ağız açıqlığı getdikcə azalır
• Çənə açarkən və ya bağlayarkən ilişir
• Səsin xarakteri dəyişib — klik idi, indi sürtünmə səsi gəlir
• Çənə açılarkən düz getmir, yana sürüşür
• Səs birdən yox olub, amma ağız daha az açılır

Səs varsa nə etməli?

Səsi "düzəltməyə" çalışmayın. Çənəni qəsdən hərəkət etdirərək səs çıxarmaq, birgəni basmaq və ya özünüz manipulyasiya etmək vəziyyəti pisləşdirə bilər.

Səs ağrısızdırsa və funksiyanı məhdudlaşdırmırsa, ağlabatan yanaşma müşahidədir: dəyişiklik olub-olmadığını izləmək.

Bu müddətdə birgəni yükləyən vərdişləri azaltmaq faydalıdır: sərt qidalar, saqqız, dırnaq/qələm dişləmə, çox geniş əsnəmə, gün ərzində dişləri sıxmaq.

Qiymətləndirmə nə vaxt lazımdır?

Yuxarıdakı əlavə əlamətlərdən biri varsa qiymətləndirmə tövsiyə olunur.

Müayinədə ağız açıqlığı ölçülür, açılma yolu izlənilir (düz gedirmi, yoxsa yana sürüşür), birgə üzərində və çeynəmə əzələlərində ağrılı nöqtələr yoxlanılır və səs dinlənilir.

Görüntüləmə seçimlidir: sümük strukturunun qiymətləndirilməsi üçün CBCT, diskin mövqeyinin dəqiqləşdirilməsi üçün isə MRT tələb oluna bilər. Bir çox halda ilkin müayinə kifayət edir.