Çənə birgəsi (TMJ) nədir?

Harada yerləşir?

Temporomandibulyar birgə (TMJ) alt çənəni kəllə sümüyünə birləşdirir. Hər iki qulağın düz önündə yerləşir.

Bunu özünüz hiss edə bilərsiniz: barmaqlarınızı qulaqlarınızın önünə qoyub ağzınızı açıb-bağlayın — hərəkət edən quruluş məhz çənə birgəsidir.

Bu yaxınlıq praktik nəticə doğurur: birgədəki problem çox vaxt qulaq ağrısı kimi hiss olunur. Bir çox pasiyent əvvəlcə LOR həkiminə müraciət edir və qulaqda patologiya tapılmadıqda səbəb naməlum qalır.

Necə qurulub?

Bu birgə digərlərindən iki cəhətlə fərqlənir.

Birincisi — ikili hərəkət. Sadəcə menteşə kimi açılıb-bağlanmır. Ağız az açıldıqda menteşə hərəkəti, geniş açıldıqda isə çənə başcığı irəliyə sürüşür. Bu iki hərəkətin ardıcıllığı geniş ağız açıqlığını mümkün edir.

İkincisi — disk. İki sümük səthi arasında qığırdaqvari struktur — disk — yerləşir. Disk amortizator rolunu oynayır və hərəkət zamanı sümük başcığı ilə birlikdə hərəkət etməlidir.

Diskin bu sinxron hərəkəti kritikdir. Disk yerindən sürüşdükdə və ya hərəkət ardıcıllığı pozulduqda səs, ağrı və hərəkət məhdudiyyəti yaranır.

Sağ və sol birlikdə işləyir

Bu, çənə birgəsinin unikal xüsusiyyətlərindən biridir: sağ və sol birgə tək bir sümüklə — alt çənə ilə — bir-birinə bağlıdır.

Nəticədə biri müstəqil hərəkət edə bilmir. Bir tərəfdəki problem digər tərəfə də yük ötürür.

Praktik nəticə: bir tərəfdə ağrı olduğu üçün çeynəməni digər tərəfə keçirmək problemi həll etmir — çox vaxt vəziyyəti mürəkkəbləşdirir.

Nə qədər çox işləyir?

Bu birgə danışarkən, çeynəyərkən, udqunarkən və əsnəyərkən hərəkət edir. Gün ərzində minlərlə hərəkət deməkdir.

Bundan başqa, diş sıxma və qıcırdatma vərdişi olan insanlarda birgəyə düşən yük əhəmiyyətli dərəcədə artır — özü də bu, çox vaxt yuxu zamanı, şüursuz şəkildə baş verir.

Bu qədər intensiv istifadə TMJ-nin niyə tez-tez şikayət mənbəyi olduğunu izah edir.

"TMJ problemi" tək bir xəstəlik deyil

Bu, ən vacib məqamlardan biridir. "TMJ" bir diaqnoz deyil, bir anatomik quruluşun adıdır.

Şikayətlər üç fərqli mənbədən qaynaqlana bilər:

• Əzələ mənşəli — çeynəmə əzələlərinin gərginliyi və yorğunluğu. Ən çox rast gəlinən qrupdur
• Birgə mənşəli — diskin mövqeyi ilə bağlı problemlər və ya birgə səthlərindəki dəyişikliklər
• Qarışıq — hər iki komponentin birlikdə iştirakı

Niyə bu ayırd etmə vacibdir?

Çünki müalicə birbaşa buna görə seçilir.

Əzələ mənşəli şikayətdə hədəf yükün azaldılması, vərdişlərin tənzimlənməsi və əzələ gərginliyinin idarəsidir.

Disk mövqeyi ilə bağlı problemdə isə yanaşma fərqlidir və bəzi hallarda görüntüləmə ilə dəqiqləşdirmə tələb olunur.

Səbəb müəyyən edilmədən başlanan müalicə çox vaxt nəticə vermir — buna görə diaqnostik mərhələ atlanmır.