Ortopedik stomatologiya nədir?

Ortopedik stomatologiya nədir?

Ortopedik stomatologiya (protez stomatologiyası, ortopediya) — dişlərin itkisini və ya geniş dağılmasını süni konstruksiyalarla bərpa edən stomatologiya sahəsidir.

Adındakı "ortopedik" sözü sümük-oynaq ortopediyası ilə qarışdırılmamalıdır. Burada söhbət çeynəmə sisteminin — dişlərin, qapanışın və çənə münasibətlərinin — bərpasından gedir.

Məqsəd üç istiqamətlidir: çeynəmə funksiyası, nitq və estetika. Bundan əlavə, düzgün protezləmə qalan dişlərin yerdəyişməsinin və qapanışın pozulmasının qarşısını alır.

Terapevtik stomatologiyadan fərqi nədir?

Terapevtik stomatologiya dişi daxildən müalicə edir: çürüyün təmizlənməsi, plomb, kanal müalicəsi.

Ortopedik stomatologiya isə dişin itirilmiş hissəsini və ya bütövlükdə itirilmiş dişi laboratoriyada hazırlanan konstruksiya ilə əvəz edir.

Çox vaxt bu iki sahə ardıcıl işləyir: əvvəlcə kanal müalicəsi aparılır, sonra zəifləmiş diş tac ilə qorunur.

Hansı konstruksiyalar istifadə olunur?

Sabit (çıxarılmayan) konstruksiyalar

Tac (koronka) — ciddi dağılmış və ya kanal müalicəsindən sonra zəifləmiş dişi tam örtür və qoruyur.

Körpü — bir və ya bir neçə itirilmiş dişi qonşu dişlərə dayaqlanaraq bərpa edir. Bunun üçün dayaq dişlər yonulur.

İnley / onley — plomb üçün çox böyük, tac üçün isə hələ erkən olan defektləri bərpa edən laboratoriya bərpası.

Vinir — dişin ön səthini örtən nazik lövhə; əsasən estetik göstərişlərlə tətbiq olunur.

Çıxarılan protezlər

Qismən çıxarılan protez — bir neçə diş itirildikdə, qalan dişlərə bərkidilir.

Tam çıxarılan protez — çənədə heç bir diş qalmadıqda tətbiq olunur.

İmplant üzərində bərpa

İmplant sümüyə yerləşdirilən süni kökdür; onun üzərinə tac, körpü və ya protez bərkidilir. Cərrahi mərhələni cərrah, protez mərhələsini isə ortoped aparır.

Körpüdən fərqli olaraq qonşu dişlərin yonulmasını tələb etmir.

Ortopedik müalicə necə aparılır?

• Müayinə və planlaşdırma — dişlərin, diş ətinin, qapanışın vəziyyəti; lazım olduqda rentgen və ya CBCT
• Hazırlıq — çürüklərin, iltihabın, kanal problemlərinin əvvəlcədən müalicəsi
• Dişlərin hazırlanması — konstruksiya üçün lazım olan həcmdə yonma
• Ölçü (qəlib) və ya rəqəmsal skan — laboratoriya üçün dəqiq model
• Müvəqqəti konstruksiya — daimi bərpa hazırlanana qədər dişləri qoruyur
• Sınaq və fiksasiya — qapanış yoxlanılır, düzəlişlər edilir, sonra bərkidilir

Üz-çənə cərrahiyyəsi ilə əlaqəsi

Bəzi hallarda protezləmədən əvvəl cərrahi hazırlıq lazımdır: bərpası mümkün olmayan dişlərin çıxarılması, sümük həcminin artırılması, implant yerləşdirilməsi.

Belə hallarda müalicə planı cərrah və ortoped tərəfindən birlikdə qurulur — protezin forması və implantın mövqeyi bir-birindən asılıdır.

Konstruksiyaya qulluq

Tac və körpülərin kənarında diş əti xəttinə yaxın yerdə ərp yığılır. Bu nahiyə gündəlik təmizlənmədikdə dayaq dişdə çürük və diş əti iltihabı yarana bilər.

Körpü altını təmizləmək üçün xüsusi saplar və ya interdental fırçalar istifadə olunur. Çıxarılan protezlər hər gün çıxarılıb təmizlənməlidir.

Müntəzəm nəzarət müayinələri konstruksiyanın və ətraf toxumanın vəziyyətini vaxtında qiymətləndirməyə imkan verir.